Hoe het écht zit met die Japanse Idol groepen

De muziekindustrie lijkt soms overal hetzelfde te zijn maar niks is minder waar! Vooral Japan (en Zuid-Korea) kennen een bijzondere en unieke muziekindustrie die zich kenmerkt door (grote) groepen idolen die de harten van miljoenen mannelijke en vrouwelijk fans van over de hele wereld doen smelten.

Er is echter een grote scheiding tussen mainstream idol-muziek, die door producers wordt uitgekozen; en indie muziek, die muzikanten zelf bedenken. De grootste platenmaatschappijen in Japan bemoeien zich vooral met deze eerste groep en het is een miljarden business waarvan jaarlijks honderden jongeren hopen deel uit te mogen maken.

Maar door het alleen als een muziekindustrie aan te duiden doen we het hele idol-fenomeen eigenlijk tekort want het is veel meer dan alleen dat. Idols zijn plat gezegd keiharde marketing tools die “vermomd” als een blij, zingend, dansend, en jeugdig persoon, mensen tot zich aan moet trekken om ze vervolgens te kunnen beïnvloeden en vermaken. Japanse idols staan aan de top van de populariteitsketen en zijn beroemd om hun jeugdigheid, schoonheid en muzikale talenten!

 

Marketing machines

Niet alleen worden ze ingezet om muziek te maken maar zijn het gigantische succesvolle marketing “machines” voor allerhande bedrijven. Populaire idols worden voor van alles gebruikt: van tv-commercials, tot reclames van frisdranken op bussen, theatervoorstellingen, op verpakkingen van noodles en tissues, en ga zo maar door.

Idol Kanna Hashimoto promoot hier Cup Noodles.

Idol Kanna Hashimoto promoot hier Cup Noodles.

Deze idol groep is zelfs opgericht puur-en-alleen om hamburgers te promoten.

Deze idol groep is zelfs opgericht puur-en-alleen om hamburgers te promoten.

Sinds de jaren ’70 is de komst van deze zogenaamde “idols” begonnen. Deze jonge en energieke entertainers deden alles van zang tot dans en modellen werk. In de jaren ’80 kwam er explosie aan idol-groepen en kwamen er jaarlijks meer dan 50 grote “idolen” voorbij.

Grote bedrijven begonnen zich te mengen in de muziekindustrie en zochten naar samenwerkingen met deze populaire artiesten, allemaal in de hoop een slaatje uit hun succes te slaan. Vandaag de dag zijn de idol-groepen goed geoliede machines die aan de lopende band knallende hits produceren, grote concerten geven, en nauw verbonden zijn met allerhande promoties en marketing stunts.

 

Generiek maar veelzijdig

Als idol zijnde hoef je dan ook niet zozeer extreem goed te zijn in één ding maar moet je vooral heel veelzijdig, flexibel en vervangbaar zijn. Maar wel uniek genoeg om een schare fans achter je te verzamelen. De meeste jongeren die de droom hebben om een idol te worden hopen dan ook door een idol-agency te worden opgepikt, een goede manager te krijgen, en gefabriceerd te worden tot een idol.

Uitzonderingen daargelaten want er zijn ook enkele meiden die bijvoorbeeld eerst een succesvolle carrière als solo zangers hebben opgebouwd of, bijvoorbeeld eerst een bekend model zijn geworden en vanwege hun solo succes gevraagd worden om bij een idol-groep te komen. Neem bijvoorbeeld Misa Kimura, een bekend Harajuku model dat nu lid is van Joshi Collective terwijl ze geen verdere zang of dans ervaring had.

 

Idolgroepen aan de lopende band

Juist dit “fabriceren” is echter wat de industrie zo uniek maakt. Hierbij worden meiden die er leuk uitzien en goed kunnen dansen en zingen uitgekozen en vervolgens volledig klaargestoomd voor hun carrière als idol. Er komt maar weinig eigen inbreng of ruimte voor een persoonlijkheid bij kijken.

Alles wordt voor hen uitgedacht van hun kapsel en make-up tot de kleding, dansjes, en liedjes die ze moeten zingen. Zelfs het personage dat ze moeten zijn of uitdragen wordt vaak voor ze bepaald. Voor velen maakt dit niks uit, ze willen gewoon graag beroemd worden en bezig zijn met zang en dans.

Momoiro Clover Z en AKB48 zijn bij uitstek enkele van de allerbekendste Japanse idolgroepen. AKB48 is bijvoorbeeld het perfecte voorbeeld van een meidengroep die past binnen het kader van de “idool-fabrieken”, platenmaatschappijen die een groep opzetten met schattige meiden en deze “verwisselen” met andere meiden.

De groep werd opgericht in 2005 door de bekende tekstschrijver en muziekproducer Yasushi Akimoto. Hij wilde een nieuw concept neerzetten “idols you can meet”. Dus idolen die dicht bij de fans stonden en niet alleen op tv verschenen. Zo werd het theater in Akihabara (Akiba), Tokyo opgericht en kreeg AKB48 haar naam.

Het was een grote hit en in no-time stonden de meisjes te dringen om lid te worden en groeide het aantal leden snel. Zo snel dat in november 2010 AKB48 werd opgenomen in het Guinness Book of Records als “grootste popgroep ter wereld” met 48 leden.

De groei is echter niet gestopt! Zo heeft AKB48 sinds 2015 meer dan 100 verschillende zangeressen. Deze meiden staan zelden tegelijkertijd op het podium maar worden regelmatig afgewisseld.  Het kan dus maar zo zijn dat je tijdens een concert van je favoriete muzikale groep, je persoonlijke favoriete zangeres niet eens zult zien of horen!

 

Populariteit is alles

Dit zorgt er tussen de leden voor dat er constant een “strijd” gaande is om een plek tijdens belangrijke events, of het bemachtigen van de meeste fans. Dit bepaald namelijk hoe lang je populair zult zijn en hoe lang je dus bij de groep mag blijven. Sterker nog, binnen AKB48 zijn er eens per jaar verkiezingen waarbij fans hun favorieten mogen kiezen.

Deze meiden zullen dan de rest van het jaar de “hoofdgroep” vormen en bij de belangrijkste events aanwezig zijn. Daarnaast zijn er nog diverse kleinere groepen die ook onder bepaalde thema’s opereren.

Diverse AKB48 leden (foto van april 2015). Foto via OhNoTheyDidn't.

Diverse AKB48 leden (foto van april 2015). Foto via OhNoTheyDidn’t.

Dit is niet alleen zo bij AKB48 maar ook bij vele andere idol-groepen. Grootste gemeenschappelijke factor is echter (naast hun muzikale en danstalenten) de leeftijd. Al deze meiden (en jongens) zijn erg jong en dat moet ook wel. Alleen de meest jeugdige, schattige, en getalenteerde zullen namelijk doorbreken en vaak ook maar een beperkt aantal jaren mee kunnen draaien. Eenmaal een bepaalde leeftijd bereikt is er vaak geen plek meer voor je als idol. Zo moeten de meesten hun carrière gedag zeggen ze gauw ze richting de 30 gaan.

Een aantal (vooral mannelijke idol groepen) lukt het ook om op latere leeftijd nog muziek te blijven maken, zoals SMAP en Arashi maar dit lukt slechts een kleine deel van de artiesten. Jammer genoeg heeft SMAP in Augustus 2016 aangekondigd er toch echt mee te stoppen en gaat hiermee een iconische groep verloren.

24742000

Niet alleen je leeftijd kan een snel einde betekenen voor je carrière ook je algehele fanbase en populariteit zijn uitzonderlijk sterke factoren die bepalen hoe lang je in een groep mag blijven. En aangezien de aandachtsspanne van de gemiddelde tiener niet al te hoog is komt het maar al te vaak voor dat fans na een paar maanden al op een idol zijn uitgekeken en klaar zijn voor een volgende ster om te aanbidden.

 

Idolenstrijd

Er is dan ook constant hevige concurrentie onder jongeren om hun droom waar te maken en ook een idol worden. Eén van de grootste events waar dit tot uiting komt is het allergrootste muzikale idol festival van de wereld dat elk jaar plaats vindt in Tokyo tijdens het ‘Tokyo Idol Festival‘.

Gedurende enkele dagen strijden honderden jonge meiden (en jongens) om de ultieme doorbraak te maken, en zowel nationaal als internationaal beroemd te worden. Niet alleen gaan meer dan 100 idol-groepen het podium op om hun eigen acts uit te voeren maar zijn er ook diverse shows en optredens waarbij ze moeten samenwerken, handen moeten schudden met fans, meewerken aan fotoshoots, en nog vele andere activiteiten.

TIF_2014_SS

Afbeelding via TokyoGirlsUpdate.

TIF_GRAND_FINALE_2014

Afbeelding via TokyoGirlsUpdate.

Zoals je je wel kunt voorstellen staat er een hoop op het spel voor deze jonge mensen en gaan ze soms tot het uiterste. Het is dan ook niet voor niks dat velen dit omschrijven als “Idol sengoku jidai” (アイドル戦国時代) letterlijk: “idolen oorlogstijdperk”.

Deze bijnaam is niet alleen toepasselijk voor dit evenement en alles eromheen, maar licht al een klein tipje van de sluier op die de donkere kant van deze idol-cultuur heeft. De wereld rondom idols is soms namelijk een stuk duisterder dan het doet lijken met al deze schattige jongeren en vrolijke deuntjes.

 

Persoonlijke opoffering

Het leven als idol vraagt vaak grote opofferingen van je persoonlijke leven en vrijheid. Zo kan er contractueel van je geëist worden dat je geen vriend(in) zal nemen zolang je een idol bent (zelfs geen date), mag je op bepaalde plekken wel/niet gezien worden, moet je je uiterlijk volgens een bepaalde manier stijlen en ga zo maar door. Het is zelfs niet ongehoord dat je met je idol-groep in één huis woont of verblijft en alles 24/7 in het teken staat van je leven binnen de groep.

Het niet volgen van deze regels kan voor behoorlijke zware straffen, boetes, en publieke vernedering zorgen, iets wat idol Minami Minegishi (lid van AKB48) in 2013 nog heeft moeten ervaren. Zij werd wereldnieuws omdat ze publiekelijk haar hoofd moest scheren én haar excuses moest aanbieden puur-en-alleen omdat ze verliefd op een jongen was geworden.

Bizar feit is ook dat de jongen op wie ze verliefd was en mee betrapt werd ook een idol is. Hij hoefde zich echter niet te verontschuldigen. Volgens zijn manager was zijn liefdesleven “privé”. En dit gebeurd vaker! Er is namelijk een groot verschil tussen de seksen binnen de idol-cultuur waarbij er zeer anders wordt omgegaan met mannelijk en vrouwelijke artiesten.

Idol51

Zo worden er over het algemeen veel strengere eisen gesteld aan vrouwelijke idols als het aankomt op hun uiterlijk en gedragingen rondom bijvoorbeeld daten. Ook hoeven mannelijke idols zich veel minder vaak publiekelijk te verontschuldigen en krijgen ze vaak beter betaald.

Dit is overigens niet alleen binnen de idol-cultuur zo maar ook voor andere werkende vrouwen (daar meer over in dit artikel). Hiermee wil ik zeker niet zeggen dat mannelijke idols het super makkelijk hebben, ook voor hen is de idol-industrie geen gemakkelijke business en hebben ze het vaak zwaar te verduren.

Naast de controle die er wordt uitgeoefend op hun privéleven hebben de meeste idols ook niks in te brengen over hun werkschema’s of de activiteiten die ze moeten doen. Zeker beginnende idols hebben vaak maar te doen wat hun manager zegt (als ze tenminste door willen breken).

Zo kan het zijn dat je op maandagavond hoort dat je dinsdag ineens 3 fotoshoots hebt, dansoefeningen, een concert, en na afloop nog meet-en-greets. Dit wordt vaak bewust zo laat doorgegeven om te zorgen dat jonge idols geen andere plannen kunnen maken en sociaal geïsoleerd geraakt met als resultaat een grotere kans dat ze de regels naleven en zich 100% richten op de idol groep waartoe ze behoren.

 

Alles voor de grote droom

Dit alles doorstaan de meiden (en jongens) vaak echter maar al te graag om hun droom om beroemd te worden waar te maken. Zelfs als ze eenmaal beroemd zijn is het nog geen garantie dat ze dit blijven en/of dat ze serieus geld gaan verdienen. Nog een vervelende keerzijde aan deze idol-cultuur is namelijk dat er erg veel van je gevraagd wordt en je er (financieel) maar weinig voor terug krijgt.

De platenmaatschappijen eisen het grootste gedeelte van alle inkomsten op en betalen maar een heel klein deel uit aan hun idols. Klagen kan bijna niet want voor iedereen die er wil klagen staan er 100 meiden te popelen om er wel mee akkoord te gaan voor dat ene moment in de spotlights.

Daarbij komt ook dat de populariteit die ze naar de top heeft gebracht in no-time weer vervlogen kan zijn en dus wordt er alles aan gedaan om fans bij zich te houden. Dit doen ze bijvoorbeeld tijdens “handschud meetings” waarbij fans voor een x-bedrag letterlijk de hand mogen komen schudden van een idool, of speciale middagen waarbij de idol instant noodles klaar maakt voor fans, ze een persoonlijke boodschap stuurt, of persoonlijk flyers uitdeelt voor een aanstaand concert. Dit is niet alleen om fans blij te maken maar vaak ook hard nodig om een fatsoenlijk salaris binnen te krijgen. 

Ook dit brengt echter weer allerhande gevaren met zich mee want maar al te vaak komen er berichten naar buiten van extreme “fans” die een idol aanvallen omdat hij/zij niet op een brief gereageerd zou hebben of iets anders had gedaan om de relatie “te verpesten”. Meest recente voorbeeld is de jonge Mayu Tomita die meer dan 20 keer werd gestoken door een fan omdat ze zijn cadeau had geweigerd. Een duur horloge, wat ze een te grote gift vond om met goed fatsoen aan te kunnen nemen.

Mayu Tomita. Wonderbaarlijk genoeg heeft ze de aanval overleeft.

Mayu Tomita. Wonderbaarlijk genoeg heeft ze de aanval overleeft.

Niet alles is gelukkig even negatief of zwaar. Wanneer je écht doorbreekt zul je meer vrijheid krijgen, meer keuzes hebben, meer geld verdienen, en ook meer macht hebben binnen alles wat je doet of gaat doen. Je bent immers niet meer zo makkelijk te vervangen. Dat is waar een hoop mensen dan ook van dromen, maar slechts een handvol bereiken. Ook zijn niet alle idol-agencies even “slecht” als anderen en zijn er gelukkig ook nog degelijke mensen binnen de industrie.

 

Tegengeluid

Al met al is het echter niet voor niets dat de idol-industrie ook wel fluisterend de muzikale slaven industrie wordt genoemd omdat er vele jonge vrouwen (en mannen) voor minimaal geld al hun persoonlijke vrijheden (moeten) opgeven. Natuurlijk kun je zeggen dat het een eigen keuze is maar vergeet niet dat het hier vaak gaat om jonge mensen (soms al vanaf 14 jaar oud) die, voor ze goed en wel door hebben wat er gebeurd is, al zijn meegetrokken in deze wervelwind van fame, bizarre contracten, en pusherige managers.

Ook zien we de laatste jaren steeds meer een verschuiving naar idol-groepen die meer op zichzelf staan en zichzelf produceren. Jongen meiden die zich niet meer aansluiten bij een agency maar hun eigen weg in slaan en zelf de liedjes schrijven, muziek maken, en videoclips regelen. Ze laten zien we ze echt zijn en maken hun eigen schema’s en, hoewel ze uiteraard wel hulp hebben, promoten ze zichzelf goed en weten ze de juiste contacten te leggen. Denk hierbij bijvoorbeeld aan de idol groepen zoals Callme. Niet alleen zijn ze succesvol maar hebben ze duidelijk een andere richting gekozen nadat ze de beperkingen van de idol-agencies zat waren.

Hoe de gehele industrie zich in de komende jaren zal gaan ontwikkelen is gissen maar met de komst van meer individuele artiesten en zelfs technologische ontwikkelingen zoals de Vocaloids met Hatsune Miku aan het roer is het duidelijk dat ons nog heel wat te wachten staat!

 

Bronnen: 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 11, 12, 13, 14.

Met bijzondere vermelding voor het boek Idols and Celebrity in Japanese Media Culture door Patrick W. Galbraith en Jason G. Karlin

Cover foto via TokyoGirlsUpdate.

 

Dit artikel – Hoe het écht zit met die Japanse Idol groepen – verscheen voor het eerst op 26 augustus 2016 en is voor het laatste geüpdatet op 26 augustus 2018.

Joyce is de oprichtster van The Sushi Times en is een social media verslaafde Japan lover die met veel passie over alles schrijft wat maar met Japan te maken heeft. Daarnaast is ze gek op cosplay, anime, Pokémon, games, en alles wat kawaii is.

Laat ons horen wat je te zeggen hebt!

Close
X