Hanafuda: het favoriete kaartspel van de Yakuza

Een hoop mensen weten niet dat Nintendo van oorsprong géén videogamebedrijf was. Sterker nog Nintendo begon al in 1889, lang voor de eerste spelcomputers ook maar bedacht waren. Het eerste product dat ze op de markt brachten was een pakje Japanse speelkaarten genaamd 花札”Hanafuda” en werden vooral gebruikt om gokspelletjes mee te spelen.

De kaarten zijn iets dikker dan Europese speelkaarten, maar veel kleiner en zijn ontstaan uit een combinatie van een traditioneel spel aan het Japanse hof waarbij planten en dieren die met seizoenen waren verbonden moesten worden gecombineerd, en speelkaarten uit het Westen, die in Japan werden geïntroduceerd door Nederlandse zeelieden.

 

Yakuza pakt de kaarten op

Al snel ontstonden er Japanse varianten maar pas toen de yakuza, de Japanse maffia, de kaarten veelvuldig gingen gebruiken werden de hanafuda echt populair en kwam de verspreiding ervan echt op gang. Buiten het feit dat de yakuza het veel speelden zijn ze op nog een manier nauw verbonden met hanafuda. Sterker nog, ze hebben zelfs hun naam aan het kaartspel te danken!

 

Oichokabu

Zo speelden ze veelal een spel genaamd oichokabu. Daarbij was er een kaarten combinatie die geen punten waard was, een zogenaamde yattsu-ku-zan (8-9-3) combinatie. Wanneer je dit snel binnensmonds zegt krijg je yakuza, en zo kwam het al snel synoniem te staan voor de mensen die het zoveel speelden.

Het is overigens is het nog altijd een geliefd tijdverdrijf binnen de yakuza. Zo dienen de kaarten ook nog altijd als inspiratie voor de tatoeages die ze zetten.

 

Bloemkaarten

“Hanafuda” staat voor bloemkaarten en stellen de maanden van het jaar voor. Elke maand bezit 4 kaarten met bijpassende illustraties, welke vaak erg kunstig gemaakt zijn. Deze illustraties zijn van groot belang voor de diverse spelletjes die je met de kaarten kunt spelen.

Wil je goed worden in de diverse games moet je precies weten wat voor illustratie bij welke maand/set hoort want aan de hand daarvan worden combinaties gemaakt en de juiste punten behaald. Jammer genoeg mist hier de logica van westerse speelkaarten enigszins, want waar je hier 4 sets hebt van dezelfde kaarten is een hanafuda set is afwisselender. Officieel gezien zouden alle maanden een lint, dier of heldere, en normale kaart moeten hebben. Lijkt logisch maar slechts 10 van de 12 sets hebben een kaart met een lintje, zijn ze in verschillende kleuren en zijn er ook nog drie linten met een woord erop.

Meest bijzondere is dat er op één van deze linten het woord “akayoroshi” staat, niet alleen is dit geen echt woord in het Japans, het wordt ook geschreven met een character dat niet meer wordt gebruikt. Toch wordt traditiegetrouw elke set hanafuda kaarten nog altijd gemaakt met het akayoroshi-lint. Ook wordt er veelvoudig gebruik gemaakt van allerhande dieren op de kaarten. Een regel zoals één dier per kaart per maand gaat niet op want  in plaats daarvan staan er op sommige dierenkaarten helemaal geen dieren maar bijvoorbeeld een brug of sake kopje.

En tenslotte, om het geheel nog wat ingewikkelder te maken hebben de kaarten bij elk spel een aparte betekenis. Misschien lijkt het nu onmogelijk om zelf aan de slag te gaan met deze hanafuda kaarten maar met een beetje oefening heb je het zo onder de knie 🙂

 

Verschillende soorten spellen

Zoals gezegd kunnen er diverse soorten spelletjes worden gespeeld waarvan Koi-Koi het meeste wordt gespeeld. Dit spel moet je met twee personen én een dealer spelen. Nadat de dealer de kaarten heeft geschud, worden er 8 van de kaarten open (dus met het plaatje zichtbaar) in het midden tussen de spelers ingelegd. Jij en je tegenspeler krijgen ook beide 8 kaarten, maar met de blanco kant (plaatje naar beneden) voorgelegd door de dealer. De andere kaarten worden met de plaatjes naar beneden op een stapel ernaast geplaatst.

De speler die mag beginnen pakt één van de kaarten aan zijn eigen kant, draait deze om en kijkt of die gematcht kan worden met een van kaarten die in het midden liggen. Als dit het geval is, leg je jouw kaart bovenop de andere en pak je een nieuwe kaart van de stapel. Als je met de getrokken kaart weer een match kan maken leg je die er ook op.

Als dit niet het geval is leg de kaart getrokken kaart naast de andere kaarten in het midden van het speelveld. Mocht de kaart die je bij de eerste trekking uit de stapel haalt al niet matchen, dan leg je deze ook in het midden neer. Je mag hierna nog een kaart trekken en kijken of hier een match uit komt. Je beurt eindigt pas als je in ieder geval één kaart hebt kunnen koppelen aan de rij die in het midden ligt.

Koi-Koi_Setup

Afbeelding via Wikimedia

Elke set aan elkaar verbonden kaarten (oftewel Yaku) bezit een bepaald aantal punten. Als je een Yaku heb kun je 2 dingen doen: Je kunt stoppen met spelen en de punten die je hebt behaald behouden. Of je speelt door (Koi-Koi) om nog meer punten te behalen. Waar je rekening mee moet houden is, dat als je je beurt voorbij laat gaan en de andere speler een Yaku krijgt, die punten die jij uit jouw ronde hebt verzameld verdwijnen. Het spel eindigt als alle kaarten opengespeeld zijn.

In totaal heeft het spel vaak 12 rondes (voor de 12 maanden van het jaar) en worden na de twaalfde ronde alle punten van de gewonnen rondes bij elkaar opgeteld. Degene met de meeste punten wint het spel. Elke kaart heeft zijn eigen waarde. Dus als jouw tegenstander 7 van de 12 rondes heeft gewonnen, hoeft dat nog niet te betekenen dat hij het spel heeft gewonnen. De waarden van jouw kaarten kunnen wel eens veel hoger liggen en win je alsnog!

 

Niet alleen voor Yakuza

Het spel wordt overigens echt niet alleen door yakuza gespeeld. Sterker nog een hoop kinderen en jongeren spelen het ook maar wat graag met elkaar. Niet zo gek dus dat er ook een enorme selectie aan speciale anime en game hanafuda kaarten bestaan zoals Mario, Macross Frontier, One Piece en zelfs een Star Wars set!

En dan heb je ook nog special editions zoals deze ;) Afbeelding via UnmissableJapan.

En dan heb je ook nog special editions zoals deze 😉 Afbeelding via UnmissableJapan.

Wil je het zelf een keer proberen? Dan kun je op youtube enkele handige tutorials vinden. De kaarten kun je kopen (vaak nog geen €10,-) via o.a. amazon of zelf uitprinten door op google te zoeken naar “printable hanafuda cards”. Veel speelplezier!

 

Bronnen: 1, 2, 3, 4.

Joyce is de oprichtster van The Sushi Times en is een social media verslaafde Japan lover die met veel passie over alles schrijft wat maar met Japan te maken heeft. Daarnaast is ze gek op cosplay, anime, Pokémon, games, en alles wat kawaii is.

2 Comments

  1. Patrick van Hulst

    januari 14, 2016 at 12:01 pm

    De yakuza spelen volgens mij (had dat ergens een tijd geleden gelezen) meestal het spel oicho-kabu, (Dit spel kan je ook met de Hanafuda kaarten spelen)
    Als ik mij het goed herinner is de naam yakuza ontstaan door dat spel.
    Yakuza is daarin de slechts mogelijk combinatie die je kan krijgen. (8 – 9 – 3 YA KU ZA )

    • Joyce

      januari 14, 2016 at 12:54 pm

      Oh! Dat wist ik (nog) niet! Ik ga meteen eens even zoeken en het artikel ietsje aanpassen. Bedankt 😀

Laat ons horen wat je te zeggen hebt!

Close
X